Dashboard Kansrijke Start

GGD regio Utrecht ontwikkelde een dashboard dat coalities Kansrijke Start helpt om cijfers lokaal en regionaal te duiden. De data vormen een startpunt voor gesprek, inspiratie en gerichte keuzes voor een betere aanpak.

Door inzicht te geven in cijfers en data, kun je kijken wat werkt en wat er nog beter kan. GGD regio Utrecht ontwikkelde een dashboard dat Kansrijke Start coalities in de regio kunnen gebruiken. Dit levert waardevolle informatie én inspiratie op.

Hoeveel zwangerschappen worden er voorkomen door de inzet van ‘Nu Niet Zwanger’-trajecten? Lukt het ons om het aantal rokende zwangeren omlaag te brengen? Het zijn zomaar wat vragen, waarop het antwoord niet altijd makkelijk te geven is.

Nulmeting of evaluatie

In de regio Utrecht doen ze een goede poging door te werken met een dashboard. In het dashboard worden zoveel mogelijk cijfers rondom Kansrijke Start verzameld. Het dashboard kan zowel lokaal als regionaal worden gebruikt, bijvoorbeeld als een nulmeting of om tussentijdse resultaten te volgen en te evalueren.

Cijfers kunnen veel (extra) informatie geven. “Zo kun je zien of bepaalde maatregelen of campagnes effect hebben. Maar het dashboard is vooral ook een vertrekpunt voor een goed gesprek, voor inspiratie en duiding”, aldus Lidewij Warris. Zij werkt als arts Maatschappij + Gezondheid bij GGD regio Utrecht. Daarnaast is zij netwerkregisseur Kansrijke Start in de regio Eemland en coördinator van de coalitie Kansrijke Start Amersfoort. Lidewij is enthousiast over de mogelijkheden die het dashboard te bieden heeft.

Regionale vertaling

Voordat Lidewij verdergaat, legt Ilona Steenkamer uit wat het dashboard precies inhoudt. Zij ontwikkelde het dashboard Kansrijke Start samen met haar collega’s van GGD regio Utrecht. “We hadden al veel data beschikbaar op onze GezondheidsAtlas Deze link opent in een nieuw tabblad, de website waar we alle resultaten van de gezondheidsmonitors in onze regio presenteren. “We hebben gekeken naar wat we al hadden, denk aan cijfers van de Jeugdgezondheidszorg van de GGD, en we zijn meer data gaan verzamelen, zoals cijfers over schuldenproblematiek van het Centraal Bureau voor de Statistiek”, vertelt Ilona. Ook de monitor Kansrijke Start van het RIVM werd meegenomen. “In die landelijke monitor zitten verschillende indicatoren en die hebben we als leidraad genomen voor ons dashboard. Zo maken we van de landelijke monitor een lokale of regionale vertaling.”

Verder werd het dashboard aangevuld met gegevens van onder meer ‘Nu Niet Zwanger’, VoorZorg-trajecten en informatie over Centering Zwangerschap. De kapstok voor het dashboard staat en de inhoud wordt steeds geactualiseerd en aangevuld met nieuwe cijfers.

Voor, tijdens en na de zwangerschap

Het dashboard bevat indicatoren van voor de zwangerschap, tijdens de zwangerschap en na de geboorte van de baby. Deze zijn op gemeentelijk niveau te bekijken, maar ook voor de hele regio. De resultaten zijn inzichtelijk en beschikbaar voor iedereen.

GGD regio Utrecht streef naar meer datagedreven werken. Het helpt om te kijken wat je wilt doen, of dat wat je doet effect heeft. Het maakt ook inzichtelijk waar je nog wat (extra) moet doen. Volgens Lidewij is het essentieel om de cijfers en inzichten uit het dashboard te bespreken met professionals die zich bezighouden met Kansrijke Start én met de ouders om wie het gaat. Lidewij is zelf aanspreekpunt voor de coalities in de regio.

Gemeenten vergelijken

Lidewij gebruikt het dashboard tijdens bijeenkomsten met ketenpartners. Er wordt als het ware een ‘startfoto’ gemaakt van de huidige stand van zaken. Lidewij: “Dit roept altijd nieuwe vragen en interessante gesprekken op. Zijn er in Amersfoort meer tienerzwangerschappen dan gemiddeld in Eemland? En hoe zit dat landelijk eigenlijk? Hoeveel jonge gezinnen krijgen financiële begeleiding? Wat betekent dit en waar willen we naartoe? De cijfers zijn een vertrekpunt, maar het gesprek over de ervaringen en ideeën van ouders en professionals, is minstens zo belangrijk. De gesprekken die worden gevoerd geven duiding en richting aan de data. Dat is heel belangrijk en van toegevoegde waarde voor iedereen die zich bezighoudt met Kansrijke Start.”

Gezond zwanger worden

Als voorbeeld noemt Lidewij de regionale focus op ‘gezond zwanger worden’. “Het is een belangrijk thema en om die reden ook in het dashboard opgenomen. Er worden veel data geregistreerd, bijvoorbeeld over roken voor en tijdens de zwangerschap. Met Rookvrije Start op de ontwikkelagenda van het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) zullen we ons hier in de regio ook nog meer op gaan richten. Dat begint bij een goede startfoto om helder te krijgen waar de aandachtspunten liggen, om vervolgens samen met ervaringsdeskundigen tot een plan van aanpak te komen.”

Het nadeel is dat data niet altijd geschikt zijn om direct op te sturen. Zo zijn de meest recente cijfers over schuldenproblematiek bij zwangere vrouwen gebaseerd op het jaar 2023. De data zijn dan ook vooral bedoeld om ontwikkelingen en signalen beter zichtbaar te maken.

Niet alles is makkelijk te meten, geven Lidewij en Ilona toe. Of iemand rookt ja of nee, kun je registreren. Maar hoeveel onbedoelde zwangerschappen heb je voorkomen door een kinderwensgesprek? Dat soort vragen blijven lastig om te beantwoorden. Lidewij: “Maar je kunt wel registreren hoeveel vrouwen na een gesprek of vervolgtraject overgaan tot anticonceptie. Het zegt niet alles, maar wel iets. Door het erover te hebben met elkaar krijg je het verhaal achter de cijfers boven water. Het plaatje wordt completer door het dashboard. En dat is minstens zo belangrijk.”