Ervaringsdeskundige helpt professionals in Utrecht

De ervaringen en inzichten van ouders in kwetsbare situaties kunnen waardevol zijn als je andere ouders wilt ondersteunen. Binnen de Kansrijke Start netwerken in Utrecht wordt ervaringsdeskundigheid ingezet om professionals bewust te maken van het ouderperspectief en hoe ze een gesprek kunnen voeren over armoede en geldzorgen.

Emine Alp had als jonge moeder veel stress en allerlei gezondheidsproblemen, zonder dat ze wist waar dit vandaan kwam. “Onze baby bleek een huilbaby te zijn, wat het extra zwaar maakte.” Emine meldde zich keer op keer bij haar huisarts met verschillende fysieke en mentale klachten. “Ik zag het leven soms echt niet meer zitten.”

Onderliggende oorzaak

Ze werd uiteindelijk doorverwezen naar de ggz. De gesprekken met een psychiater hielpen Emine tijdelijk, maar pakten het échte probleem niet aan. “Achteraf denk ik: niemand keek naar de onderliggende oorzaak van mijn klachten. Er werd niet goed doorgevraagd.”

Voor Emine werd pas jaren later – min of meer door toeval tijdens gesprekken met haar psychiater – duidelijk dat financiële zorgen de oorzaak waren van veel van haar (gezondheids)problemen. “We hadden een eigen woning, dus dan denk je: hoezo financiële problemen? We zaten jarenlang in een patroon waarin we alles nét of eigenlijk net niet konden betalen. Ik moest steeds kiezen welke rekening we eerst zouden betalen en welke nog even moest wachten. Dat gaf enorme stress.”
Ook het feit dat haar baby een huilbaby was, heeft volgens haar direct te maken met de stress die Emine ervoer. “Dat droeg ik waarschijnlijk onbewust over op mijn kind.”

Toen ze dat besefte, werd voor haar duidelijk hoe belangrijk het is dat professionals, zoals een verloskundige, de huisarts of de verpleegkundige op het consultatiebureau, de juiste vragen (durven) stellen. Ook over geldzorgen. Ze besloot een opleiding te gaan volgen waarmee ze haar ervaringsdeskundigheid voortaan in kon zetten om professionals te trainen en te ondersteunen.

Ouderperspectief aan tafel

Het medisch en sociaal domein werken in Utrecht al geruime tijd samen binnen de Kansrijke Start coalitie, onder meer via de ‘wijknetwerken eerste 1000 dagen’. Deze netwerken van professionals komen regelmatig bij elkaar. Zij zijn verdeeld over de tien verschillende wijken in Utrecht. In deze grote stad zijn armoede en schulden een bekend probleem.

Het team Kansrijke Start dat de wijknetwerken faciliteert en ondersteunt, was al langer op zoek naar een manier om meer kennis en ervaring op het gebied van geldzorgen naar de wijknetwerken te brengen. “Hoe doe je dat op een goede manier?” zegt Suzanne Straver, beleidsadviseur Kansrijke Start bij de gemeente Utrecht. Ze besloten deel te nemen aan leerwerktrajecten over het thema geldzorgen van Pharos en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Suzanne: “We hebben onze wens bij Pharos neergelegd om te werken met ervaringsdeskundigheid. Dat wilden we al langer, omdat je dan echt het ouderperspectief aan tafel krijgt. Maar we wisten niet zo goed hoe we dat moesten aanpakken.”  In samenspraak met Pharos en Sterk uit Armoede hebben ze onderzocht wat de mogelijkheden waren. Zo kwamen ze in contact met ervaringsdeskundige Emine.

Sinds 2025 is Emine betrokken bij zowel beleidsmatige overleggen op het stadskantoor (zoals bijvoorbeeld over de U-pas of de babygroentetas) maar ook bij de overleggen in de wijknetwerken.

Emine gebruikt haar eigen ervaring en inzichten om professionals zoals jeugdverpleegkundigen op het consultatiebureau of verloskundigen te ondersteunen in hun werk. Zo praat ze mee over casussen in het Multidisciplinaire overleg en organiseert zij sessies voor de wijknetwerken en themabijeenkomsten op stedelijk niveau. Emine licht toe wat zij zoal ter sprake brengt: “Waar let je op als je iemand spreekt en wanneer je vermoedt dat er geldzorgen zijn? Wat voor vragen kun je stellen en vooral: op welke manier? Armoede of geldzorgen kunnen de grote boosdoener zijn, maar hoe kom je daarachter?”

“Het gezin ervaart misschien niet direct een probleem, maar door de juiste vragen te stellen zet je iemand aan tot nadenken”
Emine Alp – Ervaringsdeskundige

Volgens Emine kun je op de man of vrouw af vragen of er geldproblemen zijn, maar waarschijnlijk levert het meer op als je vraagt of iemand ’s nachts regelmatig ligt te piekeren. “Het gezin ervaart misschien niet direct een probleem, maar door de juiste vragen te stellen zet je iemand aan tot nadenken. Of je benoemt wat je in huis observeert: ‘Ik zie dat jullie nog geen ledikantje hebben. Kennen jullie stichting Babyspullen en is dat misschien wat voor jullie?’”

Zonder oordeel

Het is belangrijk dat een verloskundige of kraamzorg het gesprek voert zonder oordeel. “Zij komen soms als eerste bij gezinnen thuis en zien daardoor veel. Vroegsignalering is heel belangrijk. Pas als een gezin zich bewust wordt van de problemen, kun je verder praten en samen op zoek gaan naar de juiste ondersteuning.”

Emine’s kennis en kunde blijkt enorm waardevol voor de medewerkers op het stadhuis en in de wijken. Haar tijdelijke inzet van een halfjaar is inmiddels verlengd. Suzanne: “In het begin was het nog zoeken naar hoe we haar deskundigheid het beste kunnen inzetten. Er was geen vastomlijnd functieprofiel, daar hebben we met Pharos en Sterk uit Armoede aan gewerkt. Het werpt zijn vruchten af. Inmiddels weten we al veel meer over hoe het is om schulden of (onbewuste) geldzorgen te hebben. Het is fijn dat iemand kritisch meekijkt en adviseert over het contact met de ouders om wie het gaat.”