Om kinderen een kansrijke start te bieden, is het belangrijk dat betrokken zorg- en hulpverleners rondom de zwangerschap en de eerste levensjaren van een kind goed samenwerken. Vanuit lokale coalities zetten gemeenten daarom in op een goede samenwerking tussen het sociaal en medisch domein. Om deze samenwerking vorm te geven, werken veel gemeenten inmiddels aan een lokale coalitie. Veertien gemeenten in Limburg-Noord pakken het net even anders aan: zij zijn gestart met een coalitie Kansrijke Start op regionaal niveau.
Patroon doorbreken
“In Limburg-Noord is een kansrijke start voor veel kinderen niet vanzelfsprekend”, vertelt wethouder Marianne Smitsmans van Roermond. “Vooral in de grote steden komen armoede en een ongezonde leefstijl relatief veel voor. Dat wordt van generatie op generatie doorgegeven. Om de kansen voor kinderen te vergroten, moeten we dat patroon doorbreken.”
Verloskundige Wendy Gijsen herkent het patroon. “Ik krijg op mijn spreekuur veel zwangeren die financiële problemen hebben, zonder huis zitten, overgewicht hebben, roken of een combinatie daarvan. Ik heb de afgelopen jaren vaak gedacht: als we er eerder bij waren geweest, hadden we veel problemen in de zwangerschap kunnen voorkomen. Maar dat kunnen wij niet alleen. Daarvoor is samenwerking nodig met anderen, ook uit het sociaal domein.”
Kwartiermaker
Om de krachten te bundelen besloten veertien gemeenten in Limburg-Noord om hun Kansrijke Start-middelen samen te voegen. Een kwartiermaker werkt nu aan een regionale coalitie met alle gemeenten, zorgverzekeraars en zorgaanbieders die rond de geboorte een rol spelen.
Marianne Smitsmans is formeel opdrachtgever van deze regionale coalitie. Zij verwacht dat gemeenten veel van elkaar kunnen leren en een gezamenlijke agenda zullen maken, maar benadrukt dat er ruimte blijft voor elke gemeente om in te springen op lokale vraagstukken. “Roermond heeft andere uitdagingen dan een plattelandsgemeente.”
Heel leerzaam
Ook verloskundigen verwachten dat regionale samenwerking belangrijk wordt om kennis en ervaring uit te wisselen. Gijsen: “We zijn een van de vijf verloskundige samenwerkingsverbanden in de regio. Het is heel leerzaam om te horen hoe anderen samenwerken met het sociaal domein.”
Als voorbeeld noemt ze haar wens om preconceptiezorg op te starten, die ervoor zorgt dat vrouwen gezond aan een zwangerschap beginnen. “Het is niet eenvoudig om deze vrouwen tijdig te bereiken. Ik hoop dat de coalitie een werkgroep start die daarmee aan de slag gaat.” Daarnaast vindt ze het hoopgevend dat de verzekeraar aansluit bij de coalitie en ziet ze voordelen van de regionale schaalgrootte: “We kunnen interventies voor bijvoorbeeld preconceptiezorg gezamenlijk inkopen, waardoor ze ook voor kleinere gemeenten toegankelijk worden.”
Gezondste provincie
“Bij ons wordt al veel regionaal georganiseerd”, voegt Smitsmans toe. “Het geboortecentrum in het ziekenhuis heeft al een regionale functie en de GGD Limburg-Noord meet de effecten van ons beleid op regionaal niveau.” Ze wijst erop dat de provincie de ambitie heeft om de gezondste provincie van Nederland te worden. “Met de sociale agenda wil de provincie een samenleving bereiken waarin iedereen meedoet, ertoe doet en zoveel mogelijk een gelijke kans krijgt. Het programma Kansrijke Start past daar goed in en de gedeputeerde schuift dan ook aan in de coalitie.”
Met de gebundelde krachten van de veertien gemeenten verwacht Smitsmans een doorbraak te ‘forceren’ in achterstanden die nu nog van generatie op generatie worden doorgegeven. “Dat lijkt nu nog een stip op de horizon”, erkent ze, “maar we moeten ergens beginnen. En ik ben ervan overtuigd dat Kansrijke Start het juiste begin is.”