In de arbeiderswijk Tilburg-Zuid gaat het werk van een verloskundige veel verder dan het medisch begeleiden van een zwangerschap. Mireille Schrijer zet zich als verloskundige bij Fam al 27 jaar in voor de (aanstaande) ouders in deze wijk die extra ondersteuning kunnen gebruiken. Haar rol is breder en socialer geworden door Kansrijke Start, dat in Tilburg staat als een huis.
Schrijnende situaties
Een huis zonder vloerbedekking waar een alleenstaande moeder in armoede woont met haar drie kinderen, waarvan de oudste (een meisje van vijftien) nu zelf zwanger is. Mireille Schrijer ziet vaker dit soort schrijnende situaties. Ze is gewend om tijdens de intake niet alleen naar de medische voorgeschiedenis, maar ook naar leefomstandigheden, steunnetwerken, psychische problematiek en financiële zorgen te vragen. Ze doet dit al jaren, maar sinds de start van Kansrijke Start in 2018 is daar duidelijk een tandje bijgezet: “Dit soort factoren maakt echt uit voor hoe vrouwen hun zwangerschap beleven en wat voor start hun kindje krijgt. Het is niet alleen het medische stuk dat telt.”
“Het gaat niet om veroordelen, maar ondersteunen”
Tilburg liep aardig voor de troepen uit. Voor Mireille is een belangrijk verschil met vroeger het Multi Disciplinair Overleg (MDO). Daarin zitten vertegenwoordigers uit allerlei domeinen: een verloskundige, wijkteammedewerker, jongerenwerker, iemand van de kraamzorg, een medisch maatschappelijk werker en een jeugdverpleegkundige van de GGD. “We komen om de vier weken samen”, legt Mireille uit. “Het is een overleg tussen het medische en het sociale domein. We bespreken zwangere vrouwen die in een kwetsbare situatie zitten.”
In het begin gebeurde dit anoniem. Inmiddels vragen de verloskundigen toestemming aan de cliënt. Mireille: “Ik leg uit: zwangerschap is niet alleen een lichamelijk iets. Alles eromheen heeft invloed op hoe jij deze tijd beleeft en hoe je kindje straks ter wereld komt. Door jouw situatie met andere deskundigen te bespreken, kunnen we beter helpen.” Volgens Mireille reageren de meeste mensen daar positief op. “Als je het goed brengt en hun eigen verantwoordelijkheid benadrukt, zijn ze blij met hulp. Ze snappen dat het niet om veroordelen gaat, maar om ondersteunen.”
“Ik moet out of the box durven denken”
In het MDO wordt gekeken naar risicofactoren, maar ook naar beschermende factoren. Misschien is maatschappelijk werk nodig of de inzet van schuldhulpverlening. Mireille: “Vroeger dacht ik: ‘Ik ben verloskundige, geen sociaal werker.’ Maar als ik wil dat deze moeder en haar kindje een goede start hebben, moet ik out-of-the-box durven denken. Ik hoef het zelf niet op te lossen, maar ik weet nu hoe ik kan doorverwijzen.”
Mama’s@Home
Mireille bekommert zich enorm om de jonge moeders en doet veel meer dan haar reguliere werk. Zo startte ze samen met de GGD tijdens de coronaperiode ‘Mama’s@Home’, een onlineprogramma voor onlangs bevallen moeders. “In die tijd mocht er geen kraambezoek komen, wat natuurlijk hartstikke lastig was. Zeker als je toch al in kwetsbare omstandigheden zit. Via ‘Mama’s@Home’ kwamen moeders drie keer online bij elkaar. De eerste keer was ik er als verloskundige bij, een volgende keer een jeugdverpleegkundige, daarna een medisch maatschappelijk werker. De moeders konden praten over hun gevoelens, ervaringen delen en merkten dat ze niet alleen waren. Ze appten elkaar ’s nachts tijdens het voeden, gaven tips, steunden elkaar. Helaas stopte Mama’s@Home na een paar jaar vanwege onvoldoende budget. Daar was ik echt verdrietig om.”
Opvoedstijl
Inmiddels is Mireille met anderen het project ‘Centering Zwangerschap’ gestart, een vorm van groepsbegeleiding tijdens de zwangerschap. “We hebben negen bijeenkomsten van twee uur met een groep zwangeren”, vertelt Mireille. “We bespreken alles: van gezonde voeding, zwangerschapsklachten tot hoe je de opvoedstijl van je eigen ouders hebt ervaren en wat je zelf anders wil doen. De vrouwen leren van elkaar en ontwikkelen een netwerk. Vaak houden ze contact, ook na de bevalling. Dat is pure winst. Alleen al uit menselijk oogpunt is het onbetaalbaar, maar ook maatschappelijk levert het wat op.”
Kers op de taart
Er gaan heel wat extra uren in deze groepen zitten. “Het is mijn wens om in de toekomst ‘Centering Ouderschap’ op te zetten, zodat moeders na de bevalling ook een vaste ontmoetingsgroep hebben. We weten vanuit ‘Mama’s@Home’ dat daar behoefte aan is. Maar ja, opnieuw: financiering is het grote issue.”
Na al die jaren ziet Mireille hoeveel invloed kwetsbare omstandigheden hebben op een zwangerschap, kraamtijd en toekomst van een kind. “Mijn vak is prachtig, een bevalling begeleiden is geweldig, maar dit is de kers op de taart.” Ze hoopt dat de aanpak van Kansrijke Start zich als een olievlek verder verspreidt. “We zijn in Tilburg-Zuid begonnen, intussen gebeurt het ook in West, Noord en omliggende dorpen. Je ziet dat het werkt. Daar zet ik me met hart en ziel voor in.”