Gooitske Bierma en Lotte Steenstra bedienen als inhoudelijk coördinatoren van het programma ‘Nu Niet Zwanger’ van de GGD Groningen, alle gemeenten uit de provincie. Via dit programma trainen zij hulpverleners hoe ze open en eerlijke gesprekken met hun cliënten kunnen voeren over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Ook gaan ze zelf op pad voor deze kinderwensverkenning.
Autonome, vrije keuze
Is nóg een baby een goed idee als je al drie kleine kinderen hebt en pas sinds een jaar in Nederland woont? Als je de taal amper spreekt en je veel stress hebt, waardoor je weinig overzicht en grip hebt op je leven? Of iemand zwanger wil worden is voor iedereen een autonome, vrije keuze. “Het is makkelijk om te (ver)oordelen als buitenstaander (‘dit is toch zeker geen goed moment?’) Maar dat is niet aan ons. Waar wij wel aan kunnen bijdragen is dat een zwangerschap een bewuste keuze is – niet iets dat iemand overvalt. Want een onbedoelde zwangerschap kan mensen in kwetsbare omstandigheden (nog meer) uit evenwicht brengen”, zeggen Gooitske Bierma en Lotte Steenstra van Nu Niet Zwanger.
“Vanuit mijn ervaring in de jeugdzorg zie ik dat er veel speelt bij cliënten. Soms is iemand in een crisissituatie ‘zomaar opeens’ zwanger. Door de inzet van dit programma kun je professionals deze methodiek aanleren en veel mensen bereiken.”
Gooitske
Kinderwensverkenning
Met hun auto of op de fiets gaan Lotte en Gooitske op pad in Groningen om zelf met cliënten te praten of om anderen te leren hoe je zo’n gesprek voert. Ze trainen professionals in het sociaal en medisch domein om het juiste gesprek te voeren over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Dan gaat het bijvoorbeeld over professionals binnen het schoolmaatschappelijk werk, de jeugdgezondheidszorg van de GGD, jeugdzorg, verloskundigen, medewerkers in de verslavingszorg, begeleiders van mensen met een licht verstandelijke beperking of psychiatrische problematiek. “Zo’n open gesprek met een cliënt noemen we kinderwensverkenning. Hartstikke belangrijk, want als je een kindje krijgt, verandert je leven totaal”, zegt Lotte. “Het is ons doel dat iemand daar zelf een bewuste keuze over maakt. Heb je genoeg financiële middelen, heb je een dak boven je hoofd, een slaapkamertje voor een kindje?”
“Heb je wel een dak boven je hoofd?”
Door hoge werkdruk of veel cliënten, is het niet altijd makkelijk om een voet tussen de deur te krijgen bij de organisaties. Maar Lotte en Gooitske laten niet los. “Er zijn altijd veel belangrijke thema’s die besproken moeten worden. De kinderwensverkenning is er zeker eentje van.”
“Ik kom uit de ambulante zorg en heb een master gevolgd over religie en seksualiteit. Ik wil het taboe doorbreken en dit programma levert daar op een heel simpele manier een bijdrage aan. Ik ben groot voorstander van preventie. ”
Lotte
Wat kan?
De anticonceptiekoffer gaat vaak mee naar de gesprekken. In de koffer zitten voorbeelden van anticonceptiemiddelen en aan de hand daarvan wordt besproken wat de voor- en nadelen zijn. Dat kan voor iedereen anders zijn. Het is belangrijk om goed aan te sluiten bij de belevingswereld van de cliënt. En om goede uitleg te geven. Gooitske: “Niet iedereen weet wat er kan. Dat geldt niet alleen voor de cliënten, maar net zo goed voor professionals. Op social media vind je lang niet altijd de juiste en betrouwbare informatie. Zo leer je daar bijvoorbeeld dat je niet zwanger kunt worden als je borstvoeding geeft. Wij laten zien waar je wél terechtkunt voor betrouwbare informatie.”
“We bellen of appen regelmatig met cliënten”
Binnen het programma wordt altijd gekeken naar hulp op maat. Geld hoeft geen belemmering te zijn, er is namelijk een budget voor anticonceptiemiddelen. Daarin hebben de cliënten dus keuzevrijheid. Na het gesprek blijven Lotte en Gooitske op de achtergrond aanwezig. Lotte: “We bellen of appen regelmatig met cliënten. Zo herinneren we mensen aan afspraken of gaan we op verzoek met iemand mee. Als je je leven niet goed op orde hebt, zijn dit nu net de dingen die je misschien vergeet, terwijl het veel ellende kan voorkomen.”
Nu Niet Zwanger
“Het gaat bij ‘Nu Niet Zwanger’ écht om preventie”, zegt Gooitske. Bij de trainingen ontmoeten verschillende disciplines elkaar. Ook schuiven Lotte en Gooitske aan bij de lokale coalities Kansrijke Start, al is het bij elke gemeente weer anders georganiseerd. “Je hoort wat er speelt en ziet de gezichten bij de organisaties. En wij kunnen mensen doorverwijzen als we zien dat er meer aan de hand is.”
In het hele land werken coördinatoren van Nu Niet Zwanger samen en dit wordt ondersteund door GGD GHOR Nederland. Gooitske: “Er zijn terugkomdagen en intervisies en een digitaal platform met informatie en materialen. Goed georganiseerd dus. Al zou het in de ideale wereld vanzelfsprekend moeten zijn voor professionals om het gesprek over een kinderwens te voeren met hun cliënt.”